زنبور عسل در قرآن کریم

عسل یک محصول غذایی مفید و یک اکسیر پر ارزش است که از قرن‌ها پیش به عنوان عالی ترین و مقوی ترین غذاها شناخته شده و همچنین به واسطه ویژگی های شفابخش خود به عنوان دارو در دمان اکثر بیماریها در بین تمام ملل کاربرد داشته است .
ماده اصلی آن شهد گلها و گیاهان مطر و شفابخش است که توسط زنبور داران عسل پس از مکیدن ، تغلیظ و تغییر شکل دادن ساخته شده و به عنوان یک غذای خوشمزه و کامل در دسترس انسان قرار می گیرد .

عسل یکی از هدیه های ارزنده و پرارزش طبیعت می باشد که در قرآن کریم از آن به عنوان فیه شفا للناس ( شفای مردم در آن است ) یاد می کند و پیامبر گرامی صلی‌الله‌علیه‌وآله‌وسلم و ائمه معصومین علیه‌السلام نیز در زمان حیات خویش بنا به روایات و احادیث متعدد ازآن استفاده می نمودند و خواص شفا بخش آن را در درمان انواع بیماری‌ها یاد آور شده اند . اگر چه در زمان آنها علمی به نام تغذیه وجود نداشته ولی با بینایی کامل خواص غذاها و داروها از جمله عسل را بیان نموده و مردم را ذر این زمینه آگاه کرده اند .

سخنان آنها در رابطه با تحقیقات امروزی نشان می دهد که تطابق کامل بین آنها موجود بوده و تضادی بین آنها نیست . روی همین اصل است که عقیده داریم پیشوایان مذهبی ما عالم به همه علوم وآگاه از تمام فنون و رموز بوده اند .

آنچه که مسلم است اهمیت عسل در طب قدیم به مراتب بیشتر از حال حاضر بوده است .
ابو علی سینا فیلسوف و بزرگترین شخصیت پزشکی ایرانی ، یک هزار سال پیش در کتاب قانون پزشکی خود نسخه های زیادی بر پایه عسل و موم تجویز می کرده و هم چنین بقراط حکیم پدر پزشکی و بنیانگذار طب یونانی حدود ۲۵۰۰ سال پیش در مورد اهمیت عسل چنین فرموده است : هر داروئی نیز از مواد غذایی درست می شود ، و متقابلا هر غذایی نیز جانشین دارو می گردد . عسل به این هر دو شرط جوابگوست . او به مقدار زیادی از عسل استفاده می کرده و در درمان اکثر بیماری ها از جمله زخم ها عسل تجویز می نموده است .

در اکثر کشورهای جهان از جمله شوروی سابق که بزرگترین کشور تولید کننده عسل در دنیاست، تاکنون تحقیقات زیادی روی فرآورده های زنبور عسل از جمله عسل ژله رویال، گرده، موم، بره موم و زهر زنبور عسل صورت گرفته و خواص پزشکی آنان بوسیله پژوهشهای علمی و نتایج بالینی مورد تایید بسیاری از محققین و پژوهشگران قرار گرفته است .

ولی متاسفانه در کشور ما که عسل تولیدی آن منحصر به فرد و در نوع خود بی نظیر است نه تنها به جنبه دارویی آن توجه نشده است بلکه از نظر مصرف غذایی هم مورد کم لطفی قرار گرفته است و این نعمت خدادادی و هدیه آسمانی که به راحتی می توان آن را تولید و در اختیار همگان قرار داد هنوز ارزش واقعی خود را بین سایر مواد غذایی بدست نیاورده و موجب عدم توجه بیشتر مردم به آن گردیده است به طوریکه هنوز هم مربا ها و قندهای مصنوعی را به این غذای بهشتی و اکسیر حیات که از هر نظر برتری ممتاز و چشمگیری نسبت به همه مواد غذایی و خوراکی داشته و دارد رجحان می دهد که علل اصلی آن عدم شناخت از مزایا و ارزش های واقعی عسل می باشد .

اگر ما به عنوان یک درس علمی و طبی به شناخت انواع عسل و میزان قابلیت ها و مواد موجود در آن بپردازیم ، تولید عسل را در سطح کشور پرورش دهیم ، با عسل تقلبی مبارزه کنیم و موارد منع مصرف آن را پیدا نماییم ، آیا به طب ساده ، به اقتصاد کشور و به تعمیق تعالیم اسلامی کمک نکرده ایم ؟
خوشبختانه تحقیق در این مورد هم جالب و هم کم هزینه است . نیازی هم به کمک های خارجی نداشته و یا کمتر دارد . امید است متخصصین امور پزشکی ، داروسازان و محققین کشورمان هم در کنار کاوشها و تحقیقات خود خواص طبی عسل را مد نظر قرار داده تا عسل بتواند جایگاه واقعی خود را در بین سایر محصولات غذایی پیدا کند .

زنبور عسل در قرآن

کلمه نحل به معنی زنبور عسل در آیات ۶۸, ۶۹ سوره نحل در جز ۱۴ قرآن کریم آمده است………..
در تفسیر آیه ۶۸ چنین آمده است؛ پروردگارت به زنبور عسل وحی فرستاد! در اینجا لحن قرآن به طرز شگفت انگیزی تغییر می‌یابد، در عین ادامه دادن بحث‌ها در زمینه نعمت‌های مختلف الهی و بیان اسرار آفرینش در این سوره ، سخن از زنبور عسل و سپس خود عسل به میان می‌آورد. اما شکل یک ماموریت الهی و الهام مرموز که نام وحی بر آن گذارده شده است. نخست می‌گوید: “و پروردگار تو به زنبور عسل ، وحی کرد که خانه‌هایی از کوهها و درختان و داربست‌هایی که مردم می‌سازند انتخاب کن.”
زنبور عسل در قرآن ، خاصیت زنبور عسل در اسلام، زنبور عسل و وفواید آن، نظر قران در مورد زنبور عسل نخستین ماموریت زنبوران در این آیه ماموریت در این آیه ماموریت خانه سازی ذکر شده است. و این شاید به خاطر آن است که مساله مسکن مناسب نخستین شرط زندگی است و به دنبال آن فعالیت‌های دیگر ، امکانپذیر است.

در آیه ۶۹ سوره “نحل” ، دومین ماموریت زنبورعسل شروع می‌شود، چنانکه قرآن می‌فرماید: “ما به او الهام کردیم که سپس از تمام ثمرات تناول کن و راههایی که پرودگارت برای تو تعیین کرده ، به راحتی بپیما.” سرانجام ، آخرین مرحله ماموریت آنها را بصورت یک نتیجه ، این چنین بیان می‌کند،” از درون زنبوران عسل، نوشیدنی مخصوص خارج می‌شود که رنگ‌های مختلفی دارد.” نهفته است، جالب این که دانشمندان از طریق تجربه به این حقیقت رسیده‌اند که زنبوران به هنگام ساختن عسل آن چنان ماهرانه ، عمل می‌کنند که خواص درمانی و دارویی گیاهان کاملا محفوظ مانده و به عسل منتقل می‌شود. و در ماجرای برنامه زندگی زنبوران عسل و ارمغانی که آنها برای جهان انسانیت می‌آورند، که هم غذاست و هم شفا و هم درس زندگی ، نشانه روشنی از عظمت و قدرت پروردگار است، برای جمعیتی که می‌اندیشند.

 

در این آیه و آیه ۶۶، خداوند به دو نوع مایه حیاتى و نوشیدنى که از درون حیوانات است اشاره کرده؛ یکى شیر و دیگرى عسل.

در آیه ۶۷ خواندیم که انسان از میوه‌ها، وسیله مست‌کننده مى‌سازد «تَتَّخِذُونَ مِنْهُ سَکَراً» ولى حیوان از ثمرات، عسل شفابخش مى‌سازد!!!

در نظام هدفدار و حکیمانه الهى، غفلت و بیکارى منفور است. لذا معمولا هر کجا در قرآن مسئله خوردن آمده، در کنار آن مسئولیّتى بیان شده است، از جمله:

کُلُوا … وَ اعْمَلُوا صالِحاً  بخورید … و کار شایسته انجام دهید.

فَکُلُوا مِنْها وَ أَطْعِمُوا  بخورید و به دیگران اطعام کنید.

کُلُوا … وَ اشْکُرُوا لِلَّهِ‌  بخورید … و خدا را سپاس گذارید.

کُلُوا … وَ لا تُسْرِفُوا   بخورید … واسراف نکنید.

در این آیه نیز خداوند به زنبور عسل دستور خوردن مى‌دهد، لیکن خوردنى همراه با هدف و مسئولیّت. اولیاى خدا چون «نحل» هستند که از پستى‌ها دورى کرده وبلندى‌ها را انتخاب مى‌کنند، از معارف الهى استفاده کرده و راه پروردگارشان را خاضعانه مى‌پیمایند این افراد از حلقومشان حکمت و حلاوت‌هاى معنوى خارج مى‌شود.

 

زنبور عسل در قرآن

 

رازهای زیبایی از زنبور عسل

با نگاه هایی پرسشگرانه به جهان پیرامون  می توان به گوشه هایی از حقایق و رازهای زیبای هستی دست یافت البته همه اذعان دارند که آدمی در عصرحاضر علیرغم دستیابی به علوم و اکتشافات مختلف هنوز در ابتدای راهی طولانی است هرجا که مسئله کشف اسرار هستی مطرح می شود بزرگی و کوچکی پدیده مورد بررسی چندان مهم نیست شاید تلاش تحقیقاتی یک حشره شناس از لحاظ ارزش و اهمیت از فعالیت یک اخترشناس – کمتر نباشد به همین دلیل حضرت علی ( ع ) در سخنی می فرماید :

مخلوقات خداوند بزرک و کوچک سنگین و سبک نیرومند و ناتوان هریک با نظام دقیق و کامل ما را به آفریننده آنها متوجه می کند.

اگر ساعاتی در زندگی زنبور عسل این حشره باهوش دقت کنیم دنیای عظیمی مشاهده می کنیم سازمانی وسیع یک زندگی منظم صنعتی دقیق هوش فوق العاده و بالاخره کار و فعالیتی خستگی ناپذیر زنبوران عسل به قانون طبیعت بسیار وفادارند و هیچگاه حاضر نیستند از مرز قانون قدمی فراتر بگذارند اینجاست که حشره شناسان در اینکه این قانون دقیق و کامل ازکجا سرچشمه گرفته و چگونه از سوی زنبور عسل اجرامی شود حیران مانده اند حال قبل ازاینکه به دنیای پراز شگفتی زنبوران عسل وارد شویم خوب است که به کلامی از قرآن کریم گوش فرا دهیم که به زیبایی از زندگی زنبوران عسل در سوره نحل آیات ۶۸ و ۶۹ چنین می گوید :

پروردگار تو به زنبور عسل وحی ( الهام غریزی ) فرستاد که از کوهها و درختان و داربستهایی که مردم می سازندخانه هایی برگزین سپس از تمام ثمرات تناول کن و راههایی را که پروردگارت برای تو تعیین کرده به راحتی بپیما، از درون شکم آنها نوشیدنی خاصی خارج می شود به رنگهای مختلف که در آن شفای مردم است در این امر نشانه روشنی است برای جمعی که اهل تفکر هستند.

نخستین ماموریت زنبورهای عسل طبق آیه ای که ذکر شد ماموریت خانه سازی است حتما شما خانه های شش ضلعی زنبوران عسل را دیده اید این خانه ها با ظرافت و مهندسی فوق العاده ای ساخته می شوند خانه هایی که نقشه آن بسیار حساب شده و زوایای آن کاملا دقیق و یکسان است این نوع خانه ها از استحکام خاصی نیز برخوردار است مصالح ساختمانی شهر زنبورها نیز ماده ای بسیار ساده به نام موم است موریس مترلینک دانشمند زیست شناس می گوید : برای ما مشکل است که بدانیم این موم چگونه و به چه ترتیب میان زنبوران عسل تراوش می شود.

زنبورهای عسل تقسیم کاری جالب و بسیار دقیق و منظم درمیان خود دارند؛
کار ملکه زنبور عسل تخم ریزی است ملکه از لحاظ جثه از زنبوران دیگر درشت تر است و دارای موقعیت مخصوص است برخی از زنبورها مامورند تا درجه حرارت داخل کندو را درحال تعادل نگه دارند برخی از آنها مامور ساخت و مرمت کندو هستند کارگرانی نیز که مسئول نوشیدن شهد گلها هستند از کندو بیرون می روند و هرکدام از نوع مخصوصی از گلها استفاده می کنند.

براستی این همه کارهای حیرت انگیز با این نظام دقیق ازکجا سرچشمه گرفته است؟ زنبورها برای رسیدن به منطقه گلها گاهی راه خود را نشانه گذاری می کنند و ازطریق پراکندن بوهای مختلف در مسیر راه را چنان مشخص می کنند که کمتر امکان دارد زنبوری سرگردان شود زنبورها شیره گلها را به بعضی از حفره های داخل بدن خود می فرستند و درآنجا که حکم یک کارخانه کوچک مواد شیمیایی دارد شهد گل تغییر و طی تحولات مختلف به عسل تبدیل می شود زنبورها مجددا عسل ساخته شده را از بدن خود بیرون می فرستند رنگ عسل برحسب آنکه زنبور بر روی کدام گل یا میوه نشسته و از آن بهره گیری کرده متفاوت است.

می دانیم که در گلها و گیاهان داروهای حیات بخش نهفته است دانشمندان به این حقیقت رسیده اند که زنبورها به هنگام ساختن عسل آنچنان ماهرانه عمل می کنند که خواص درمانی و دارویی گیاهان کاملا به عسل منتقل می‌شود و محفوظ می ماند به همین دلیل عسل دارای بسیاری از خواص درمانی گلها و گیاهان روی زمین است عسل فرآورده ای حیات بخش و نیرو دهنده است زود جذب خون می شود و از ایجاد عفونت در معده و روده جلوگیری می کند.

از آنجا که عسل به سرعت وارد مرحله سوخت و ساز بدن می شود می تواند فوری انرژی ایجاد کرده و قوا را ترمیم نماید مواد مصرفی و ویتامینهایی زیادی در عسل وجود دارد در عسل آهن منیزیم پتاسیم به مقدار قابل توجهی موجود است و ویتامینهای آ ب ت و کا نیز در این ماده مفید یافت می شود عسل هرگز فاسد نمی شود برخی از کارشناسان توصیه می کنند که عسل را نباید درظرفهای فلزی ذخیره کرد و جالب این است که قرآن هنگامیکه از زنبوران عسل سخن می گوید از خانه آنها تنها در سنگها و چوبها یاد می کند.

سخن درمورد زنبور عسل در قرآن بسیار است و شاید بتوان چند برنامه را به زندگی این موجود اسرار آمیز اختصاص داد اما به چند نکته دیگر از زندگی این حشره مفید بسنده می کنیم کار و فعالیت در نظر زنبورهای عسل بسیار مهم است آنها چنان کار می کنند که هیچ چیز نمی تواند جلوی فعالیت خستگی ناپذیر آنها را بگیرد بطور مسلم گرسنگی و نیاز – آنها را مجبور به کار نمی کند دو یا سه گل برای تغذیه شبانه روز این حشره قانع کافی است و در ظرف یک ساعت می تواند آذوقه چند هفته را از سیصد گل تهیه کند به همین دلیل باید گفت عشق به کار و فعالیت آنها را وادار به تحرک می کند و در سایه این فعالیت است که موجودات دیگر از دسترنج آن بهره مند می شوند بطوریکه از یک کندو شاید بتوان تا چهل کیلو عسل تهیه کرد .

خدمتی که زنبور عسل برای محیط زیست و انسان انجام می دهد به همین ختم نمی شود زیرا نقش این موجود کوچک در دستگاه عظیم آفرینش بیش از اینها است چنانچه یکی از خدمات این حشره گرده افشانی و تکثیر گیاهان است زنبور عسل بیش از حشرات دیگر عامل نقل و انتقال گرده گلهاست کشاورزان و باغداران با تجربه – همیشه در گوشه و کنار کشتزار و باغ خود چند کندو از زنبور عسل دارند تا آنان را در کار گرده افشانی گلها و گیاهان یاری دهند تحقیقات زیست شناسان بیانگر آن است که اگر زنبور عسل از بین برود هزاران نوع از گیاهان و گلها و میوه ها از بین خواهند رفت.

موضوع جالب دیگر در زندگی زنبوران عسل این است که آنها نسبت به نظافت و پاکیزگی بسیار حساس هستند بطوریکه هیچگاه روی نقاط آلوده و کثیف نمی نشینند اگر یکی از آنها روی نقطه آلوده ای نشسته باشد وقتی که بخواهد وارد کندو شود زنبورهای محافظ از ورود آن جلوگیری می کنند و در مواردی زنبور آلوده را با خشونت می کشند به همین جهت دسته ای از زنبورهای کارگر ماموریت پاکیزگی کندو را برعهده دارند.

چند حدیث از معصومین درباره زنبور عسل:

با سختی از امام صادق (ع) درمورد زندگی اسرارآمیز زنبور عسل گفتار خود را به پایان می بریم :

در زنبور عسل دقت کنید و در زندگی اجتماعی آن فکر کنید اگر در بدست آوردن ذخایر غذایی و ساختن خانه شش گوشه منظم و اعمال حیرت انگیز این حیوان درست دقت کنید موضوع بسیار جالبی خواهید دید نتایج فعالیت این حشره بسیار گرانبها حیرت انگیز است و عجیب تر اینکه موجودی که این همه عجائب را انجام می دهد حیوانی است که حتی نمی تواند به وجود و موقعیت خود پی ببرد تا چه رسد به نتایج این اعمال شگفت انگیز این خود دلیلی است روشن که اینها همه به الهام خداوند دانا و تواناست و این حشره فعال مسخر قدرت لایزال الهی است.

رسول اکرم(ص)می فرماید: مومن مانند زنبورعسل است؛ اگربا اوکنار بیایی و همکاری کنی او هم سودمند است، اگر از او اندرزی بپرسی او برای توسودبخش است، اگر درکنار او بنیشینی برای توسودآور است، همه چیز او سودمند است چون همه چیز زنبورعسل (عسل،گرده،ژ له رویال و…) سودمند است.”

رسول اکرم (ص) فرموده اند:بهترین نوشیدنیها عسل است که به قلب نشاط میبخشد و سینه را گرم میسازد و به قوه حافظه کمک میکند.

پیامبر اکرم (ص) فرمودند:کسی که در هر ماه یک بار عسل بخورد . به قصد شفایی که خداوند در قران درباره عسل فرموده است از خطر ۷۷ مرض مصون می ماند .

حضرت علی ( علیه السلام):از هر علمی بهترینش را فراگیرید ، همانا زنبور عسل از هر گلی زیباترینش را برمی گزیند . از او دو گوهر گرانقدر تولید می شود، در یکی از آن دو ( عسل ) شفای درد مردم و در دیگری نور و روشنایی (موم) است.

تعبیر دیدن زنبور در خواب:

۱ـ دیدن زنبور در خواب ، نشانه آن است که با کینه تمام درباره شما بدگویی خواهند کرد .
۲ـ اگر خواب ببینید زنبوری شما را نیش می زند ، نشانه آن است که طعم حسادت و نفرت دیگران را خواهید چشید .
۳ـ اگر خواب ببینید زنبوری را می کشید ، نشانه آن است که دشمنان خود را سرکوب خواهد کرد ، و حق خود را از آنها خواهید گرفت

 

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *